آیا تا کنون در مورد پالس اکسی‌متر شنیده‌اید؟ اگر ناراحتی ریوی یا قلبی داشته باشید، احتمالا باید مرتبا در خانه برای پایش وضعیت بیماری‌تان از پالس اکسی‌متر استفاده کنید. یا، احتمالا یک عدد از این وسیله را به انگشتتان در طول مراجعه به اورژانس یا در زمانیکه در بیمارستان هستید گیره کرده‌اید.

صرف نظر از آشنایی قبلی‌تان با پالس اکسی‌مترها[1]، احتمالا به تازگی متوجه شده‌اید که این ابزارها در اخبار و مباحث اجتماعی‌تان، در مکالمه با دوستان و خانواده ظاهر می‌شوند.

برای کسب خبر دست اول در مورد پالس اکسی‌مترها و اینکه آیا می‌توانند به تشخیص کووید-19 کمک کنند، با دکتر تیم کانلی[2]، متخصص ریه در مِتودیستِ هوستون صحبت کردیم.

 

سوال: پالس اکسی‌متر چیست و چه چیزی را اندازه‌گیری می‌کند؟

پالس اکسی‌متر روشی بی‌دردسر و قابل اطمینان برای پزشکان بالینی است که سطوح اکسیژن خون شخص را اندازه بگیرند.

زمانی که نفس می‌کشید، اکسیژن وارد ریه‌های‌تان می‌شود، از غشای نازکی عبور می‌کند و به جریان خونتان می‌رسد- که در آنجا توسط سلول‌های قرمز خونی برداشته می‌شود و به اندام‌های مختلف بدن حمل می‌شود.

پالس اکسی‌متر وسیله‌ی کوچکی است که معمولا روی نوک انگشت شما می‌لغزد یا به لاله‌ی گوشتان گیره می‌شود و از شکست نور فروسرخ استفاده می‌کند که چگونگی اتصال مناسب اکسیژن به سلول‌های قرمز خونی شما را بسنجد. پالس اکسی‌مترها سطوح اکسیژن خون را از طریق مقیاس اشباع اکسیژن به نام اشباع اکسیژن مویرگی محیطی یا SpO2 گزارش می‌کنند.

 

سوال: آیا پالس اکسی‌متر در پایش زودهنگام کووید-19 مفید است؟

کرونا ویروس جدید که موجب کووید-19 می‌شود از طریق سیستم تنفسی وارد بدن می‌شود، و به وسیله‌ی التهاب و پنومونی[3] موجب آسیب مستقیم به ریه‌های شخص می‌شود- که هر دوی این موارد می‌توانند به طور وارونه بر چگونگی انتقال مناسب اکسیژن در جریان خون اثر بگذارند. این آسیب اکسیژن می‌تواند در مراحل متعدد از کووید-19 اتفاق بیفتد، و این حالت برای بیماران با وضعیت بحرانی متصل به دستگاه وِنتیلاتور به سادگی اتفاق نمی‌افتد.

در واقع، پدیده‌ای وجود دارد که ما به طور بالینی مشاهده کرده‌ایم که شخصی با کووید-19 می‌تواند سطوح اکسیژن بسیار پایینی داشته باشد اما از جهات دیگر خوب به نظر برسد، که «هیپوکسی خاموش[4]» نامیده می‌شود. این پدیده نگران‌کننده است به دلیل اینکه این بیماران احتمال دارد بسیار بیشتر از آنچه که احساس می‌کنند، مریض باشند، که قطعا توجه دقیق‌تر در محیط پزشکی را ایجاب می‌کند.

این دلیلی است برای اینکه احتمالا باید جویا باشید که آیا اکسی‌متر می‌تواند به تشخیص زودهنگام کووید-19 کمک کند.

به هر حال، هر کسی که آزمایشش برای کووید-19 مثبت باشد سطوح پایین اکسیژن را نشان نخواهد داد. افرادی وجود دارند که احتمالا مدت زمان بسیار ناخوشایندی با تب، دردهای عضلانی و ناراحتی گوارشی در خانه حضور داشته باشند، اما هرگز سطوح پایین اکسیژن را نشان ندهند.

در نهایت، افراد نباید پالس اکسی‌متر را به عنوان آزمایش غربالگری برای کووید-19 در نظر بگیرند. داشتن سطح اکسیژن نرمال به این معنی نیست که عاری از عفونت هستید.

 

سوال: بدین ترتیب، آیا پالس اکسی‌متر می‌تواند ابزاری مفید برای پایش کووید-19 در خانه باشد؟

اگر شخصی مورد خفیفی از کووید-19 داشته باشد و در خانه در حال خودمراقبتی باشد، پالس اکسی‌متر می‌تواند ابزاری مفید برای بررسی سطوح اکسیژن باشد به طوری که سطوح اکسیژن می‌تواند به طور زودهنگام اندازه‌گیری شود. در حالت کلی، افرادی که به لحاظ تئوری بیشتر در خطر برای مسائل مربوط به اکسیژن هستند، شامل افرادی با بیماری ریوی، بیماری قلبی و/یا چاقی زمینه‌ای و همچنین افراد سیگاری هستند.

علاوه بر این، از آنجایی که «هیپوکسی خاموش» می‌تواند در افرادی که احتمالا از جهات دیگر به عنوان فاقد نشانه‌ی بیماری[5] تلقی می‌شوند، موجود باشد، پالس اکسی‌متر می‌تواند اطمینان حاصل کند که این نشانه‌ی هشداری اولیه‌ی خاموش به لحاظ بالینی مورد غفلت قرار نگیرد.

اگر آزمایش شما برای کووید-19 مثبت شده است و در مورد هر نشانه‌ی در حال پیشرفتی نگران هستید، فورا با ارائه‌دهنده‌ی مراقبت بهداشتی خود در ارتباط باشید. از نقطه‌نظر سلامتی ریه، علاوه بر اندازه‌گیری‌های واقعی پالس اکسی‌متر، به بیماران خودم پیشنهاد می‌کنم که اگر تنفس سنگین و پرزحمت، درد شدید قفسه‌ی سینه، سرفه‌های غیرقابل جلوگیری یا لب‌ها یا انگشتان تیره دارند، در این مواقع زمان مراجعه به اورژانس است.

 

سوال: برای شخصی با کووید-19، چه زمانی اندازه‌گیری‌های پالس اکسی‌متر نگران‌کننده می‌شود؟

عدد SpO2 جهانی وجود ندارد که نشان دهد سطوح اکسیژن شخص سالم و ایده‌آل است.

برای اینکه اکسی‌متر ابزاری موثر باشد، در ابتدا نیاز دارید که مقدار پایه‌ی SpO2 خودتان را بدانید، و در ذهن داشته باشید که خوانش مقدار پایه‌ی شما می‌تواند با بیماری مزمن انسدادی ریه[6] (COPD)، نارسایی قلبی و چاقی زمینه‌ای تحت تاثیر قرار گیرد.

مورد بعدی که حائز اهمیت است بدانید، این است که چه زمانی تغییری در خوانش SpO2 شما با اهمیت می‌شود. مقدار SpO2ی 100% عملا هیچ تفاوت بالینی نسبت به خوانش 96% ندارد.

شخصی با کووید-19 که وضعیت بالینی خود را در خانه پایش می‌کند، به عنوان قاعده‌ی سرانگشتی نیاز دارد مطمئن شود خوانش SpO2 همواره بالای 90 تا 92% باقی می‌ماند. اگر عدد خوانش همواره پایین‌تر از این حد آستانه باشد، ارزیابی پزشکی بموقع لازم می‌شود.

 

سوال: چه چیزی باعث می‌شود که خوانش‌های پالس اکسی‌متر کمتر دقیق باشد؟

اگر شخص مسائل مربوط به گردش خون با جریان ضعیف خون به اندام‌های فوقانی مثل دست‌های بسیار سرد، بیماری عروقی ذاتی یا پدیده‌ی رینود[7] داشته باشند، در این صورت پالس اکسی‌متر‎ها می‎توانند به طور کاذب خوانش‌های پایین داشته باشند. علاوه بر این، ناخن‌های مصنوعی یا لاک ناخن رنگی تیره مثل سیاه یا آبی می‌توانند خوانش‌ها را غیر طبیعی جلوه دهند.

من همیشه توصیه می‌کنم که افراد حداقل یک انگشت در دست را اندازه‌گیری کنند تا عدد خوانده‌شده را تایید کند.

منبع:

https://www.houstonmethodist.org/blog/articles/2020/aug/can-an-oximeter-help-detect-covid-19-at-home/

[1] pulse oximeters

[2] Dr. Tim Connolly

[3] pneumonia

[4] happy hypoxia

[5] asymptomatic

[6] chronic obstructive pulmonary disease (COPD)

[7] Raynaud’s phenomenon