تغذیه کودکان دیابتی

تغذیه کودکان دیابتی

تغذیه کودکان دیابتی

تغذیه کودکان دیابتی

مهم‌ترین مسئله ای که در رابطه با کودکان دیابتی باید مورد توجه قرار گیرد، تنظیم و هماهنگ کردن موادغذایی با انسولین دریافتی است. یکی از متداول ترین سولاتی که بوجود می آید این است که چگونه یک برنامه‌ غذایی مناسب تنظیم کنیم که در عین کنترل دیابت، محدودیتی برای نیازهای تغذیه‌ای کودکی که در سن رشد است، ایجاد نکند. به منظور کنترل دیابت در این کودکان، برنامه غذایی باید به گونه‌ای باشد که بدن تنها حدود ۱۰ درصد کمتر از نیاز واقعی کالری دریافت کند.

مصرف قندهای ساده باید بسیار محدود باشد یا به‌طورکلی از آن پرهیز شود. وعده‌های غذایی باید افزایش یابد و شامل ۳ وعده غذایی اصلی و ۲ میان‌وعده باشد. در صورت نیاز، میبایست یک میان‌وعده اضافه برای آخرین ساعات شب در نظر گرفته شود که معمولا یک نوع میوه است. این برنامه غذایی باید با توجه به دوز و نوع انسولینی که پزشک تجویز می‌کند تنظیم شود.

نکته

نکته بسیار مهم این است که برای نوشتن برنامه غذایی باید از نظرات خود بیمار نیز استفاده کرد تا برنامه‌ای که داده می‌شود با نیازهای روزمره کودک و برنامه زندگی‌ او مثل ساعات خواب، ساعات حضور در مدرسه و غیره مطابقت داشته باشد. پایه اصلی تغذیه در کودکان دیابتی باید بر مبنای کربوهیدرات‌های پیچیده باشد.

بنابراین بیش از ۵۰ درصد کالری دریافتی آنها باید با استفاده از خوراکی‌هایی همچون نان، برنج، ماکارونی و نظیر این مواد تامین شود. متاسفانه خانواده‌ها معمولا کودکان خود را از این مواد غذایی محروم می‌کنند. کودکان دیابتی از نظر نوع میوه مصرفی با محدودیت زیادی مواجه نیستند ولی در مورد میزان و حجم مصرف باید محتاط باشند و نباید در یک وعده ۳ یا ۴ میوه میل کنند. بنابراین مصرف میوه نیز باید حساب شده و هماهنگ با برنامه غذایی باشد.

کودکان دیابتی علارغم میل زیاد به شیرینی میبایست در مصرف آن محتاط باشند. به همین دلیل توصیه می شود که کودکان در صورت تمایل، شیرینی‌ رژیمی بخورند ولی باز هم لازم است کالری‌ آن محاسبه شود تا بیشتر از نیازشان کالری و انرژی دریافت نکنند.

میزان مجاز مصرف قندهای ساده در این کودکان حدود ۵ درصد کل انرژی دریافتی است. وقتی موادی مصرف شود که دارای شاخص گلایسمی پایین هستند، هم احساس سیری بیشتری ایجاد می‌شود و هم بیمار لذت بیشتری برده و قند خونش بهتر کنترل می‌شود. میوه‌هایی مانند خربزه، انگور، هندوانه و موز نمایه گلایسمی بالایی هستند دارند و باید در مصرف آنها احتیاط کرد. میوه‌هایی مانند هلو، زردآلو، گیلاس و سیب نمایه گلایسمی پایین دارند و مصرف آنها مجاز است. اما از مصرف آبمیوه‌ها به دلیل داشتن فیبر جداشده و قند بالا، باید اجتناب کرد. به‌طور کلی کودکان دیابتی می‌توانند زندگی متعادل و خوبی داشته باشند. بهتر است پس از ابتلای فرزندانمان به دیابت، بیش از قبل با آن‌ها بچگی کنیم؛ بدویم و بازی کنیم و اجازه ندهیم دیابت، لذت بچگی کردن را از کودکان‌مان بگیرد.

منع غیر ضروری غذایی

برخلاف آنچه باور عمومی، دیابت بیماری خطرناکی نیست. متخصصان دیابت توصیه می کنند که کودکان دیابتی از خوردن هیچ غذایی منع نشوند و با بخور و نخورهای بی جا به آسایش و سلامت روحی آن ها ضربه وارد نشود. بچه ها در سن رشد هستند و بدن آن ها به مواد غذایی متعدد نیاز دارد و هرگز نباید از لحاظ مصرف مواد خوراکی محدود شوند و برعکس باید از یک هرم غذایی متعادل و متناسب پیروی کنند که همه مواد غذایی با تمامی تنوع موجود در آن گنجانده شود.

هرم غذایی کودک باید حاوی کربوهیدرات، پروتئین و فیبر، سبزی ها، ویتامین ها و صیفیجات باشد. میان وعده هرگز نباید فراموش شود چون مصرف میان وعده قند خون را تنظیم و از نوسانات آن جلوگیری می کند .باید با آموزش صحیح و کامل یک برنامه ریزی مناسب برای عادی سازی زندگی کودکان انجام داد تا از هیچ مناسبت و برنامه ای جدا نشوند و لذت کودکی کردن را از دست ندهند .در زمان برگزاری جشن در مدرسه، لازم است قبل از خوردن کیک و شیرینی، کنترل قند صورت گیرد و بر اساس تعداد کربوهیدرات خوراکی ها، چند شماره انسولین اضافی تزریق شود و تنها لازم است تعادلی در این قضیه صورت گیرد.

مشورت با پزشک و برنامه ریزی صحیح

اگر نخستین سالی است فرزندتان به دیابت مبتلا شده است و یا با این بیماری به مدرسه می رود، باید نکاتی را بدانید. لازم است قبل از هر چیز با پزشک فرزندتان مشورت کنید و او را در جریان وضعیت کودک قرار دهید؛ همچنین با گرفتن برنامه منظم و دقیق سال تحصیلی خوبی را برای فرزندتان رقم بزنید .

کودک دیابتی باید دو نوع انسولین تزریق کند، یک انسولین پایه که لازم است هر ۲۴ ساعت یک بار تزریق شود و به منظور راحتی کودک در مدرسه توصیه می شود این تزریق در شب ها و سر ساعت مشخصی انجام شود، دوم انسولین کوتاه اثر که معمولاً بهتر است قبل از وعده های اصلی غذا باشد؛ همچنین باید بعد از شمارش کربوهیدرات های مواد خوراکی، نسبت به میزان آن، انسولین تزریق شود.

لزوم کنترل فردی و آموزش کودکان مبتلابه دیابت

کودک بیشتر روز خود را در مدرسه و دور از والدین سپری می کند. لازم است قبل از هر چیز به کودکانمان آموزش بدهیم که چگونه قند خون خود را مدیریت کنند و با کنترل فردی به مشکل بر نخورده و روال عادی زندگی خود را طی کنند .در بیماری دیابت، آموزش در گام نخست قرار دارد. خوشبختانه انسولین های قلمی جدید، به راحتی قابل تزریق توسط خود کودک است و یک کودک پنج ساله، قلم انسولین را در مدرسه و خانه می تواند تزریق کند.

حتی یک کودک قادر است کربوهیدرات های خوراکی را خودش شمارش کند و همه این ها تنها در سایه آموزش درست میسر است .این انسولین های قلمی جدید لزومی به نگهداری در یخچال ندارند و می توانند همه جا در کیف و در دسترس کودک باشد ولی لازم است در دمای بین ۲۰ الی ۲۸ درجه نگهداری شوند و از قرار دادن آن ها در محیطی با دمای بالا مثلاً نزدیک بخاری، شوفاژ یا آفتاب طولانی خودداری شود.

 دیابت کودکان از نوع یک می باشد. این نوع کودکان از زمان تشخیص بیماری نیاز به تزریق انسولین دارند. اطرافیان این کودکان باید آموزش های لازم در مورد دیابت را ببیند زیرا کوچک ترین اشتباهی در گرفتن انسولین عواقب جبران ناپذیری را در پی دارد.

ضرورت تست قند خون

بهتر است قند خون کودک در طول روز ۶ بار کنترل شود؛ اما از آنجایی که ممکن است این کار عملی نباشد بنابراین باید قبل از تزریق انسولین در وعده های اصلی این کار صورت گیرد که از کم یا زیاد بودن انسولین مطمئن شویم. حال اگر کودک ناهار خود را در مدرسه می خورد باید این آموزش به مربی داده شود. این کودکان در صورت عدم دریافت انسولین، دچار افزایش شدید قند خون می شوند و ممکن است به کما بروند. از علائم افزایش قند خون کودک باید به مواردی همچون خواب آلودگی، بی حالی و بوی دهان کودک اشاره کرد. این علائم نشان می دهد که یا انسولین کودک فراموش شده یا دوز تزریقی آن کم بوده است که بهتر است با مشورت پزشک میزان انسولین تزریقی افزایش یابد.

لزوم در جریان قرار دادن مربیان مدرسه از بیماری فرزندمان

در فصل مدارس کودکان بیشتر وقت خود را در کنار معلم هایشان می گذرانند. پس لازم است معلم را در جریان بیماری فرزندمان قرار دهیم و نکاتی درباره دیابت و روش تزریق انسولین و همچنین مدیریت بحران این بیماری را به آن ها بیاموزیم.  احتمال دارد کودک هنگام بازی و ورزش در مدرسه، دچار افت قند خون شود که از علائم آن می توان به عرق سرد، رنگ پریدگی، گرسنگی شدید و افزایش ضربان قلب اشاره کرد.

لازم است مربی با مشاهده این علائم سریعاً از یک ماده شیرین مثل آب قند استفاده کند تا به این وسیله قند خون کودک را بالا ببرد و بعداز اینکه حال کودک بهتر شد باید نان و پنیر یا غذایی که حاوی نان باشد، مصرف کند چون نان می تواند قند و کربوهیدرات را در سطح بالا نگه دارد و به آرامی در خون آزاد کند، در مواردی هم که افت قند خون شدید است باید آمپول هایی به اسم گلوکاگون تزریق شود .قاعدتاً نباید کودک مبتلا به دیابت محدودیتی در بازی کردن داشته باشد چرا که نیازمند ورزش است و تنها کاری که باید انجام دهیم این است که دوز انسولین وعده قبل از زنگ ورزش را ۲۰ تا ۳۰ درصد کمتر کنیم . دیابت تنها مشکل کوچکی است که در برابر بسیاری از بیماری های لاعلاج، بسیار ساده و قابل کنترل به حساب می آید و فرد مبتلا تا آخر عمر می تواند زندگی عادی خود را ادامه دهد.

توصیه های دیگر

یکی دیگر از توصیه های متخصصان دیابت در خصوص آگاهی بخشی به خانواده ها، کنترل استرس جدایی از خانه و والدین و اضطراب دوران امتحانات و دیگر مسائلی است که دانش آموزان با آن مواجه هستند. بنابراین در این مواقع لازم است که دقت بیشتری به وضعیت روحی فرزندانمان داشته باشیم و در صورت بروز هرگونه مشکل در رفتار و خلق وخوی او و مشاهده افسردگی و گوشه گیری با روان شناس مشورت کنیم.

همچنین افزایش آمار سرماخوردگی و بیماری های فصلی و ایجاد عفونت های تنفسی نیز می توانند در قند خون افراد دیابتی نوسان ایجاد کند. بنابراین دیابتی ها باید همواره مسائل بهداشتی را رعایت کنند تا کمتر به این عفونت ها دچار شوند.

از دیگر مسائلی که باید در فصل سرد سال به آن توجه کرد، تأخیر در جذب انسولین است. قرار گرفتن در محیط های بسیار سرد سرعت جذب انسولین را کاهش می دهد. به این ترتیب فرد غذا می خورد اما انسولین با تأخیر جذب می شود و قند خونش به خوبی کنترل نمی شود. بنابراین شاید لازم باشد در این فصل، فاصله بین تزریق انسولین و مصرف غذا تحت نظر پزشک تغییر یابد.

اشتراک گذاری پست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *